Showing posts with label FDA exam questions. Show all posts
Showing posts with label FDA exam questions. Show all posts

ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳು – ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ

ಪರಿಚಯ

ಭಾಷೆಯ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಗೆ ಸಂಧಿಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಕರಣ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ  ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಶಾಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ ವಿಷಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.

 ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ , ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು , ಸುಲಭ ನಿಯಮಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿರಿ

 

 ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ ಎಂದರೇನು?

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವು ವ್ಯಂಜನವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಧಿಯನ್ನು ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

 ಸರಳ ನಿಯಮ

ವ್ಯಂಜನ + ವ್ಯಂಜನ/ಸ್ವರ = ರೂಪ ಬದಲಾವಣೆ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ

 

 ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು

 ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ
, , , ,
ಅಕ್ಷರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ
, , , ,
ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

 ನಿಯಮ

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ವಾಕ್ + ಈಶ = ವಾಗೀಶ ( ಗ)
  2. ಬೃಹತ್ + ಆಕಾಶ = ಬೃಹದಾಕಾಶ ( ದ)
  3. ದಿಕ್ + ಅಂತ = ದಿಗಂತ ( ಗ)
  4. ಷಟ್ + ಆನನ = ಷಡಾನನ ( ಡ)
  5. ವಾಕ್ + ದಾನ = ವಾಗ್ದಾನ ( ಗ)

 

 ಶ್ಚುತ್ವ ಸಂಧಿ

 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಶ್ಚು’ ಎಂದರೆ ಶ + ಚ ವರ್ಗ.
ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ ಅಥವಾ ತ ಇದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲಿಗೆ ಶ ಅಥವಾ ಚ ವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಂದಾಗ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಶ್ಚುತ್ವ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಮ

  • ಚ ವರ್ಗ

 ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ಮನಸ್ + ಶುದ್ಧಿ = ಮನಶ್ಶುದ್ಧಿ
  2. ಯಶಸ್ + ಚಾರು = ಯಶಶ್ಚಾರು
  3. ಸತ್ + ಚಿತ್ರ = ಸಚ್ಚಿತ್ರ
  4. ಸತ್ + ಚಿದಾನಂದ = ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ
  5. ಯಶಸ್ + ಚಂದ್ರಿಕೆ = ಯಶಶ್ಚಂದ್ರಿಕೆ

 

ಅನುನಾಸಿಕ ಸಂಧಿ

 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವಾಗ ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ
ಕ್, ಚ್, ಟ್, ತ್, ಪ್
ಅಕ್ಷರಗಳು, ಉತ್ತರಪದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನುನಾಸಿಕ ಅಕ್ಷರ ಬಂದಾಗ, ಅದೇ ವರ್ಗದ ಅನುನಾಸಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಅನುನಾಸಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳು:
, , , ,

ನಿಯಮ

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ವಾಕ್ + ಮಯ = ವಾಙ್ಮಯ ( ಙ)
  2. ಷಟ್ + ಮುಖ = ಷಣ್ಮುಖ ( ಣ)
  3. ಸತ್ + ಮಾನ = ಸನ್ಮಾನ ( ನ)
  4. ಚಿತ್ + ಮಯಿ = ಚಿನ್ಮಯಿ ( ನ)

 ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

  •  ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆಯಿರಿ
  • ಪ್ರತಿ ಸಂಧಿಗೆ ನಿಯಮ + ಉದಾಹರಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ
  • ಅಕ್ಷರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ (ಕ, ದ ಇತ್ಯಾದಿ)
  •  ಜಶ್ತ್ವ, ಶ್ಚುತ್ವ, ಅನುನಾಸಿಕ – ಮೂರರಲ್ಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯಿರಿ

 ಸುಲಭ ನೆನಪಿಗೆ ಟಿಪ್ಸ್

 ಜಶ್ತ್ವ “ಕಚಟತಪ ಗಜಡದಬ”
 ಶ್ಚುತ್ವ “ಸ/ತ + ಶ/ಚ ಶ/ಚ”
 ಅನುನಾಸಿಕ “ವರ್ಗ + ನಾಸಿಕ = ಅನುನಾಸಿಕ”

ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳು ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಪದಗಳ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಪಟುತ್ವವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.


ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ವರಸಂಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ  

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳು – ಸ್ವರ ಸಂಧಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ

ಪರಿಚಯ

ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂಧಿ ನಿಯಮಗಳು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರಿಭಾಷೆ:
ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ರೂಪ ಬದಲಾದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.


ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

  1. ಸ್ವರ ಸಂಧಿಗಳು
  2. ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳು

ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವರ ಸಂಧಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.


ಸವರ್ಣ ದೀರ್ಘ ಸಂಧಿ 

 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಮೊದಲ ಸ್ವರ ಒಂದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವರಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವು ಸೇರಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸವರ್ಣ ದೀರ್ಘ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

 ನಿಯಮಗಳು :
ಅ + ಅ = ಆ
ಇ + ಇ = ಈ
ಉ + ಉ = ಊ

📌 ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

  • ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಾಗಿರಬೇಕು
  • ಸ್ವರಗಳು ಒಂದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಿರಬೇಕು
  • ಫಲವಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ

 ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ಮಹಾ + ಆತ್ಮ = ಮಹಾತ್ಮ (ಆ + ಆ = ಆ)
  2. ದೇವ + ಆಲಯ = ದೇವಾಲಯ (ಅ + ಆ = ಆ)
  3. ಗಿರಿ + ಈಶ = ಗಿರೀಶ (ಇ + ಈ = ಈ)
  4. ಗುರು + ಉಪದೇಶ = ಗುರೂಪದೇಶ (ಉ + ಉ = ಊ)
  5. ರವಿ + ಇಂದ್ರ = ರವೀಂದ್ರ (ಇ + ಇ = ಈ)

 ಗುಣ ಸಂಧಿ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅ / ಆ ಇದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ

  • ಇ / ಈ ಬಂದರೆ
  • ಉ / ಊ ಬಂದರೆ
  • ಋ ಬಂದರೆ ಅರ್

ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಗುಣ ಸಂಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಮಗಳು

  • ಅ/ಆ + ಇ = ಏ
  • ಅ /ಆ+ ಉ = ಓ
  • ಅ /ಆ+ ಋ = ಅರ್

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ಮಹಾ + ಈಶ = ಮಹೇಶ (ಆ + ಈ = ಏ)
  2. ಸೂರ್ಯ + ಉದಯ = ಸೂರ್ಯೋದಯ (ಅ + ಉ = ಓ)
  3. ಬ್ರಹ್ಮ + ಋಷಿ = ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ (ಅ + ಋ = ಅರ್)
  4. ಮಹಾ + ಉನ್ನತಿ = ಮಹೋನ್ನತಿ (ಆ + ಉ = ಓ)
  5. ಸುರ + ಇಂದ್ರ = ಸುರೇಂದ್ರ (ಅ + ಇ = ಏ)

 ವೃದ್ಧಿ ಸಂಧಿ 

 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅ / ಆ ಇದ್ದು, ಉತ್ತರಪದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ

  • ಏ / ಐ ಬಂದರೆ
  • ಓ / ಔ ಬಂದರೆ

ಹೀಗೆ ಬದಲಾದರೆ ಅದನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಮಗಳು

  • ಅ /ಆ+ ಏ = ಐ
  • ಅ /ಆ+ ಐ = ಐ
  • ಅ/ಆ + ಓ = ಔ
  • ಅ /ಆ+ ಔ = ಔ

 ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ಏಕ + ಏಕ = ಏಕೈಕ (ಅ + ಏ = ಐ)
  2. ಶಿವ + ಐಕ್ಯ = ಶಿವೈಕ್ಯ (ಅ + ಐ = ಐ)
  3. ಮಹಾ + ಔಚಿತ್ಯ = ಮಹೌಚಿತ್ಯ (ಅ + ಔ = ಔ)
  4. ವನ + ಔಷಧ = ವನೌಷಧ (ಅ + ಔ = ಔ)

ಯಣ್ ಸಂಧಿ 

 ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಪೂರ್ವಪದದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ , , , , ಸ್ವರಗಳಿಗೆ ನಂತರ ಸವರ್ಣವಲ್ಲದ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯ್, ವ್, ರ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯಣ್ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಮಗಳು

  • ಇ / ಈ ಯ್
  • ಉ / ಊ ವ್
  • ರ್

ಉದಾಹರಣೆಗಳು

  1. ಪ್ರತಿ + ಉಪಕಾರ = ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ (ಇ + ಉ = ಯ)
  2. ಇತಿ + ಆದಿ = ಇತ್ಯಾದಿ (ಇ + ಆ = ಯ)
  3. ಮನು + ಅಂತರ = ಮನ್ವಂತರ (ಉ + ಅ = ವ)
  4. ಗುರು + ಆಜ್ಞೆ = ಗುರ್ವಾಜ್ಞೆ (ಉ + ಆ = ವ)
  5. ಪಿತೃ + ಆರ್ಜಿತ = ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ (ಋ + ಆ = ರ)

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು

ಸಂಧಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ  ನೆನಪಿಡಿ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದಂತೆ  ಬರೆಯಲು ಕಲಿಯಿರಿ
 ಬರೆಯುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಂಧಿಯ ನಿಯಮ  + ಉದಾಹರಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ
ಸ್ವರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ
ಸವರ್ಣ, ಗುಣ, ವೃದ್ಧಿ, ಯಣ್ – ನಾಲ್ಕನ್ನೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೆನಪಿಡಿ

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳು ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೈಪುಣ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ

 ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ 

ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ 

100 ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು

 ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು 'ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥದ ಸಾಮ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದದ ಬಳಕೆಯು ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

 

1

ನೀರು

ಜಲ, ಅಂಬು, ಪಯ, ಉದಕ 

2

ಸಮುದ್ರ

ಜಲಧಿ, ಅಂಬುಧಿಶರಧಿ, ಕಡಲು, ವಾರಿಧಿ, ರತ್ನಾಕರ , ಅಬ್ದಿ

3

ಮೋಡ

ಮೇಘ, ಅಂಬುದ, ಮುಗಿಲು, ವಾರಿದ, ಘನ, ಅಬ್ದ   

4

ಕಮಲ

ಜಲಜ, ಅಂಬುಜ, ನೀರಜ, ಪಂಕಜ, ವಾರಿಜ, ತಾವರೆ, ಅರವಿಂದ, ಪದ್ಮ, ನಳಿನ, ಇಂದಿವರ, ರಾಜೀವ, ಪುಷ್ಕರ  

5

ಕೈ

ಹಸ್ತ, ಕರ, ಪಾಣಿ

6

ಆನೆ

ಹಸ್ತಿ , ಕರಿ , ಗಜ, ಕುಂಜರ

7

ದುಂಬಿ

ಮಿಲಿಂದ, ಭ್ರಮರ, ಮಧುಪ, ಮಧುಕರ, ಭೃಂಗ  

8

ಕಣ್ಣು

ನಯನ, ಅಕ್ಷಿ , ಚಕ್ಷು, ಲೋಚನ, ನೇತ್ರ

9

ಗೆಳೆಯ

ಮಿತ್ರ, ಸಖ, ಸ್ನೇಹಿತ,ಸಹಪಾಠಿ, ಸಹಚರ

10

ಸೂರ್ಯ

ನೇಸರ , ರವಿ, ದಿನಕರ, ಭಾನು, ಭಾಸ್ಕರ, ಪ್ರಭಾಕರ, ದೀನೇಶ, ಮಾರ್ತಾಂಡ, ಅರ್ಕ, ಛಾಯಾಪತಿ, ದಿವಾಕರ   

11

ರಾಜ

ಅರಸ, ದೊರೆ, ಭೂಪತಿ , ಮಹಿಮತಿ , ನರೇಶ, ನೃಪತಿ, ಭೂಪಾಲ, ಅಧಿಪತಿ

12

ದೇವರು

ಭಗವಂತ, ಈಶ್ವರ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಪ್ರಭ, ದೈವ, ಪರಮೇಶ್ವರ, ವಿಧಾತಾ 

13

ಮನೆ

ಆಲಯ, ಗೃಹ, ನಿಕೇತನ, ಸದನ

14

ಗಣೇಶ

ಗಜಾನನ, ಲಂಬೋದರ, ವಿನಾಯಕ, ಏಕದಂತ, ಗೌರಿಸುತ,  ಗಣಪತಿ, ಕಪಿಲ, ಭಾಲಚಂದ್ರ, ಹೇರಂಭ 

15

ಮಗ

ಪುತ್ರ, ಕುವರ, ಸುತ, ಅತ್ಮಜ, ತನಯ, ತನುಜ, ಸೂನು

16

ಮಗಳು

ಪುತ್ರಿ, ಸುತೆ, ಕುಮಾರಿ, ಅತ್ಮಜೆ, ತನಯೇ, ತನುಜೆ  

17

ತಂದೆ

ಪಿತ, ಅಪ್ಪ , ಅಯ್ಯ , ಜನಕ

18

ತಾಯಿ

ಅಮ್ಮ, ಅಬ್ಬೆ, ಜನನಿ, ಮಾತೆ, ಅವ್ವ

19

ಆಕಾಶ

ಆಗಸ, ಗಗನ, ಬಾನು, ಅಂತರಿಕ್ಷ , ನಭ, ವ್ಯೋಮ, ಮಹಾನೀಲ, ಅಂಬರ, ಖಗೋಳ, ನಭಮಂಡಲ   

20

ಭೂಮಿ

ಮಹಿ, ಪೃಥ್ವಿ, ಭೂ, ನೆಲ, ಧರಣಿ, ಧರೆ, ಧರಿತ್ರಿ, ವಸುಂಧರೆ, ಇಳೆ, ವಸುಧೆ

21

ಚಂದ್ರ

ಚಂದಿರ, ಹಿಮಕರ, ಶಶಿ, ಹಿಮಾಂಶು, ರಾಕೇಶ, ತಿಂಗಳು, ನಿಶಾಕರ, ರಜನೀಶ, ಮಾಯಾಂಕ, ಮೃಗಾಂಕ

22

ರಾತ್ರಿ

ನಿಶಾ, ರಜನಿ, ಶರ್ವರಿ, ಯಾಮಿನಿ 

23

ನದಿ

ಹೊಳೆ, ಸರಿತಾ, ಹೊನಲು, ವಾಹಿನಿ, ತರಂಗಿಣಿ, ಪ್ರವಾಹಿನಿ

24

ಪರ್ವತ

ಗಿರಿ, ಗುಡ್ಡ, ಬೆಟ್ಟ, ಅಚಲ, ಶೈಲ, ತುಂಗ, ಮಲೆ

25

ಬೆಂಕಿ

ಅಗ್ನಿ, ಅನಲ, ಜ್ವಾಲಾ, ಪಾವಕ

26

ಕಲ್ಲು

ಶಿಲೆ, ಪಾಷಾಣ, ಶೈಲ, ಶಿಲ್ಪ

27

ಕಾಡು

ಅರಣ್ಯ, ಅಡವಿ, ವನ, ಕಾನನ, ಅಟವಿ

28

ಹಾಲು

ಕ್ಷೀರ, ಪಯ, ದುಗ್ಧ

29

ಸ್ಮಶಾನ

ಮಸಣ, ರುದ್ರಭೂಮಿ

30

ಪಾರ್ವತಿ

ಶೈಲಜಾ, ಗೌರಿ, ಗಿರಿಜಾ, ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ 

31

ಅಮೃತ

ಅಮರ್ದು, ಸುಧೆ, ಪಿಯೂಷ, ಸೋಮ

32

ರಾಕ್ಷಸ

ಅಸುರ, ದಾನವ, ರಕ್ಕಸ, ನಿಶಾಚರ

33

ಕತ್ತಲು

ತಮ, ಅಂಧಕಾರ, ತಿಮಿರ, ತಮಸ್

34

ಪಂಡಿತ

ಕೋವಿದ, ಜ್ಞಾನಿ, ಬಲ್ಲವ, ಪ್ರಾಜ್ಞ, ವಿದ್ವಾನ

35

ಪರೋಪಕಾರ

ಹಿತ, ಉಪಕಾರ, ಸಹಾಯ, ಪರಹಿತ

36

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ

ಹಾರವ, ದ್ವಿಜ, ವಿಪ್ರ

37

ಕೊಳಲು

ವೇಣು, ವಂಶಿ , ಮುರಳಿ

38

ಗಂಗೆ  

ಭಾಗೀರಥಿ, ಜಾಹ್ನವಿ, ಮಂದಾಕಿನಿ, ಸುರನದಿ, ದೇವನದಿ, ತ್ರಿಪಥಗಾ, ವಿಶ್ನುಪಗಾ  

39

ಯಮುನೆ

ಕಾಲಿಂದಿನಿ,  ಸುರ್ಯಸುತೆ, ತರಣಿಜಾ, ಅರ್ಕಜಾ , ಜಮುನಾ  ನೀಲಂಬರಾ

40

ಶಿವ

ಶಂಕರ, ಅಶುತೋಶ, ಈಶಾನ, ವಾಮದೇವ, ಹರ, ನೀಲಕಂಠ, ಚಂದ್ರಮೌಳಿ, ರುದ್ರ, ನಟರಾಜ, ಮಹೇಶ, ಗಂಗಾಧರ 

41

ಲಕ್ಷ್ಮೀ

ಶ್ರೀ, ಲಕುಮಿ, ರಮಾ, ಇಂದಿರಾ, ಹರಿಪ್ರಿಯಾ, ಪದ್ಮಜಾ,

42

ವಿಷ್ಣು

ಹರಿ, ನಾರಾಯಣ, ಜನಾರ್ದನ , ಲಕ್ಷ್ಮಿಕಾಂತ, ಪದ್ಮನಾಭ, ಮುಕುಂದ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ , ಶ್ರೀಕಾಂತ, ರಮಾಕಾಂತ, ಅನಂತ, ಅಚ್ಯುತ, ವನಮಾಲಿ

43

ಹಕ್ಕಿ

ಪಕ್ಷಿ, ಖಗ, ವಿಹಂಗ, ನಭಚರ  

44

ಮಳೆ

ವರ್ಷಾ, ವೃಷ್ಟಿ

45

ಗಾಳಿ

ವಾಯು, ಸಮೀರ, ಅನಿಲ, ಪವನ, ಪವಮಾನ

46

ಕೃಷ್ಣ

ಮುರಾರಿ, ಗೋಪಾಲ, ಗೋವಿಂದ, ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ, ಮುರಳಿಧರ, ಮಧುಸೂದನ, ಮೋಹನ, ಗೋಪಿವಲ್ಲಭ, ಗಿರಿಧರ, ಚಕ್ರಪಾಣಿ

47

ರಾಮ

ಪುರುಷೋತ್ತಮ , ರಾಘವ, ಸೀತಾಪತಿ, ರಘುಪತಿ, ರಘುನಾಥ

48

ಸೀತೆ

ವೈದೇಹಿ, ಜಾನಕಿ, ಮೈಥಿಲಿ

49

ಕುದುರೆ

ಅಶ್ವ , ತುರುಗ, ಹಯ

50

ಅಧ್ಯಾಪಕ

ಶಿಕ್ಷಕ, ಗುರು, ಆಚಾರ್ಯ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯ

51

ಕವನ

 ಪದ್ಯ, ಕಾವ್ಯ , ಹಾಡು, ಕವಿತೆ

52

ಹೂವು

ಪುಷ್ಪ, ಕುಸುಮ, ಸುಮನ, ಪ್ರಸೂನ  

53

ಗುಡಿ

ದೇವಾಲಯ, ಮಂದಿರ, ಧಾಮ

54

ಕತ್ತಿ

ಖಡ್ಗ, ಅಲಗು, ಅಸಿ

55

ಅಣ್ಣ

ಅಗ್ರಜ, ಭ್ರಾತೃ , ಹಿರಿಯಣ್ಣ

56

ಅಕ್ಕ

ಅಗ್ರಜೆ, ಹಿರಿಯಕ್ಕ

57

ಸ್ತ್ರೀ

ಮಾನಿನಿ, ಮಹಿಳೆ, ಹೆಣ್ಣು, ಅಂಗನೆ, ಲಲನೆ

58

ಹಾವು

ಸರ್ಪ, ಭುಜಂಗ, ನಾಗ, ಪನ್ನಗ, ಶೇಷ, ಅಹಿ, ಉರಗ , ಫಣಿ

59

ಮದುವೆ

ಲಗ್ನ , ವಿವಾಹ, ಕಲ್ಯಾಣ

60

ಮಂಗ

ಕೋತಿ, ಕಪಿ, ವಾನರ, ಮರ್ಕಟ, ಕೋಡಗ 

61

ಗಂಡ

ರಮಣ , ಪತಿ, ವಲ್ಲಭ , ಕಾಂತ, ಪ್ರಿಯ

62

ಹೆಂಡತಿ

ಪತ್ನಿ , ವಲ್ಲಭೆ , ಕಾಂತೆ , ಭಾರ್ಯ, ಅರ್ಧಾಂಗಿನಿ, ಪ್ರಿಯೆ

63

ಧನ

ಹಣ, ನಗದು,  ಕಾಂಚಾಣ , ಸಿರಿ, ದುಡ್ಡು , ಕಾಸು

64

ಧನಿಕ

ಶ್ರೀಮಂತ, ಬಲ್ಲಿದ , ಸಿರಿವಂತ

65

ಕಾಮ

ಮಾರ, ಮನ್ಮಥ , ಮದನ , ಅನಂಗ, ಕಂದರ್ಪ, ರತಿಪತಿ, ಮನಸಿಜ  

66

ದಾರಿ

ಪಥ , ಮಾರ್ಗ

67

ಮರ

ವೃಕ್ಷ , ತರು , ಪಾದಪ

68

ಸುವಾಸನೆ

ಪರಿಮಳ, ಸಂಪದ , ಸುಗಂಧ, ಕಂಪು, ಸೌರಭ      

69

ಮಗು

ಕೂಸು, ಕಂದ, ಪಾಪ, ಶಿಶು, ಹಸುಳೆ

70

ಬಂಗಾರ

ಚಿನ್ನ , ಹೇಮ, ಸುವರ್ಣ

71

ಬಾಯಾರಿಕೆ

ತೃಷೆ, ತೃಷ್ಣಾ, ದಾಹ

72

ನಕ್ಷತ್ರ

ತಾರೆ , ಚುಕ್ಕೆ

73

ಯುದ್ಧ 

ಸಮರ, ಕದನ, ಕಾಳಗ, ರಣ, ಧುರ

74

ದ್ರೌಪದಿ

ಪಾಂಚಾಲಿ, ಕೃಷ್ಣೆ, ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ

75

ಅರ್ಜುನ

ಪಾರ್ಥ, ಕಿರೀಟಿ, ಸವ್ಯಸಾಚಿ, ಗಾಂಢೀವಿ, ಧನಂಜಯ 

76

ಬಾವುಟ

ಧ್ವಜ, ಕೇತನ, ಗುಡಿ, ಪತಾಕ

77

ಹುಲಿ

ವ್ಯಾಘ್ರ, ಪುಲಿ, ಪುಂಡರೀಕ

78

ಸಿಂಹ

ವನರಾಜ. ಕೇಸರಿ, ಮೃಗರಾಜ

79

ಆಕಳು

ಗೋವು, ದನ, ತುರು , ರಾಸು, ಧೇನು 

80

ಹಣೆ

ಲಲಾಟ , ನೊಸಲು, ಭಾಲ, ಪಾಲ, ನಿಟಿಲ

81

ತಲೆ

ಮಂಡೆ , ಮಸ್ತಕ, ಶಿರ, ಕಪಾಲ 

82

ಮುಖ

ವದನ, ಮೊಗ, ವಕ್ತ್ರ, ಮೋರೆ, ಆನನ

83

ರಕ್ತ

ರುಧಿರ, ನೆತ್ತರು

84

ದೇಹ

ಶರೀರ, ಕಾಯ , ತನು, ಒಡಲು

85

ಸಾವು

ಮರಣ, ಜವ , ನಿಧನ , ಮಡಿ ,

86

ತೊಂದರೆ

ಉಪಟಳ ,ಉಪದ್ರವ, ಪೀಡನೆ

87

ವಿನಂತಿ

ಬಿನ್ನಹ , ವಿಜ್ಞಾಪನೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

88

ಬುದ್ಧಿ

ಚಿತ್ತ, ಮನಸ್ಸು ,ಮನ, ಅಂತರಂಗ

89

ಚೆಂದ

ಸೊಗಸು, ಸುಂದರ, ಚೆನ್ನ

90

ಸಂತೋಷ

ಸಂತಸ , ಆನಂದ, ಖುಷಿ, ಪ್ರಮೋದ, ಹರ್ಷ, ಮೋದ   

91

ಅನುಪಮ

ಅನನ್ಯ , ಅಪೂರ್ವ

92

ಅವಮಾನ

ಅಪಮಾನ, ತಿರಸ್ಕಾರ,ನಿರಾದರ

93

ಅಪ್ಸರೆ

ದೇವಾಂಗನೆ , ಸುರಾಂಗನೆ, ದೇವಕನ್ಯೆ

94

ಕಣ್ಣೀರು

ಕಂಬನಿ, ಅಶ್ರು

95

ಆತ್ಮ

ಚೇತನ, ಚೈತನ್ಯ, ಜೀವ, ವಿಭು

96

ಮೊದಲು

ಆರಂಭ , ಶುರು, ಆದಿ, ಪ್ರಥಮ, ಮುಂಚೂಣಿ

97

ಇಂದ್ರ

ಸುರೇಶ, ದೇವರಾಜ, ಪುರಂಧರ, ವಜ್ರಿ, ದೇವೇಶ, ಸುರಪತಿ, ಶಚಿಪತಿ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ

98

ಆಸೆ

ಅಭಿಲಾಷೆ, ಇಷ್ಟ, ಇಚ್ಛೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಕಾಮನೆ, ಮನೋರಥ, ವಾಂಛೆ

99

ಪುರಸ್ಕಾರ

ಬಹುಮಾನ , ಪಾರಿತೋಷಕ, ಇನಾಮು, ಕಾಣಿಕೆ

100

ಹಬ್ಬ

ಉತ್ಸವ, ಪರ್ವ, ಸಮಾರೋಹ, ಪರ್ಬ